Διαδρομές στη διδασκαλία της νέας ελληνικής γλώσσας

Α8. ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΣΥΝΟΜΙΛΟΥΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: Ζητήματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης
(Α8. Ζητήματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης)

Στο εισαγωγικό κεφάλαιο διερευνώνται πτυχές της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και οι επιπτώσεις της σε σύγχρονες μορφές εκπαίδευσης. Ειδικότερα, η εστίαση αφορά τη σχέση της διαπολιτισμικότητας με τη γλώσσα (ως γενικό φαινόμενο), τις γλώσσες (τις συγκεκριμένες εκφάνσεις του γενικού φαινομένου) και τις γλωσσικές πρακτικές, ενώ παράλληλα θίγονται και άλλες διαστάσεις, ώστε να αναδειχθεί η συνθετότητα του ζητήματος της “επαφής με τον άλλο”. Εκτός τούτων, επιχειρείται η παρουσίαση των ιστορικών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραμέτρων που οδήγησαν στην ανάπτυξη και εφαρμογή διαφόρων μοντέλων εκπαίδευσης πέραν του μονοπολιτισμικού, ώστε να αναπτυχθεί ένας προβληματισμός γύρω από τις ποικίλες διαστάσεις της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και της γλωσσικής και πολιτισμικής ποικιλομορφίας και να αναζητηθούν τρόποι αξιοποίησής τους στη διδασκαλία.

Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται θέματα διγλωσσίας μαθητών στο σχολείο και γίνονται αναφορές σε συγκεκριμένες εφαρμογές που προάγουν την διαπολιτισμική επικοινωνία στη σχολική τάξη. Συγκεκριμένα, στο πρώτο υποκεφάλαιο επιχειρείται να αναδειχτεί η ανάγκη για «διαπολιτισμική» προσέγγιση στη διδασκαλία και η σύνδεση του διγλωσσικού και διπολιτισμικού κεφαλαίου των μαθητών με την εκπαιδευτική πράξη. Στο δεύτερο υποκεφάλαιο αποσαφηνίζονται βασικές έννοιες που έχουν να κάνουν με τη διγλωσσία ως κοινωνιογλωσσικό φαινόμενο και παρουσιάζονται έρευνες για τη γνωστική και γλωσσική ανάπτυξη δίγλωσσων ατόμων. Τέλος, στο τρίτο υποκεφάλαιο παρουσιάζονται εκπαιδευτικές προτάσεις, τις οποίες μπορεί να πραγματοποιήσει ο δάσκαλος, προκειμένου να επιτευχθεί μια εποικοδομητική συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών και γλωσσών των μαθητών στην τάξη: δίγλωσσα βιβλία, κείμενα ταύτισης, project με διαπολιτισμικό περιεχόμενο.

Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται σε θεωρητικά ζητήματα και διδακτικές εφαρμογές που αφορούν τη διδασκαλία σε ένα πολύγλωσσο και πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Ειδικότερα: Στο πρώτο υποκεφάλαιο αναλύεται η διάκριση ανάμεσα στις βασικές διαπροσωπικές επικοινωνιακές δεξιότητες και στις γνωστικές ακαδημαϊκές γλωσσικές δεξιότητες, με βάση την οποία κατανοούνται οι δυσκολίες των μαθητών στην εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Στο δεύτερο υποκεφάλαιο παρουσιάζονται τα σημαντικότερα μοντέλα διδασκαλίας για την ανάπτυξη ακαδημαϊκών δεξιοτήτων με αντίστοιχες διδακτικές εφαρμογές, ενώ για την καλλιέργεια προσωπικής σχέσης με τη δεύτερη/ξένη γλώσσα και την ενίσχυση της αυτοέκφρασης των μαθητών προτείνονται δραστηριότητες δημιουργικής γραφής. Τέλος, στο τρίτο υποκεφάλαιο, παρουσιάζονται ενδεικτικά παραδείγματα των δυσκολιών που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι εκπαιδευτικοί σε μία πολυπολιτισμική τάξη, λόγω πολιτισμικών διαφορών και προτείνονται τρόποι διαπολιτισμικής προσέγγισης και υπέρβασης των δυσκολιών αυτών με ανάδειξη κατά τη διδασκαλία εκείνων των στοιχείων που ενώνουν και όχι αυτών που διαχωρίζουν τους μαθητές.