Routes in Teaching Modern Greek

Routes in Teaching Modern Greek

The programme “Routes in Teaching Modern Greek as a foreign language” supports and qualitative promotes teaching and learning Greek as a foreign/second language" of the Operational Programme "Education and Life-Long Learning". The programme concerns distance learning courses for teachers of Greek to children and adults worldwide (except for Greece).

The program has been implemented for six consecutive times, the sixth being the academic period 2012-13. The first cycle of the programme, run in 2007 under the scientific supervision of Prof. Antonopoulou Niovi, of Aristotle University of Thessaloniki (who coordinated the five previous cycles and constitutes the founder of the whole programme), was awarded the 2007 European Language Label.

The programme mainly aims at providing the teachers of Greek as a foreign language with the knowledge necessary for the development of their teaching skills and training in teaching methodology addressed to learners of all levels and ages. For this purpose a number of distinguished and experienced applied and theoretical linguists, scholars, educators and computer scientists collaborate and contribute to the programme.

Diadromes is a distant learning programme and consists of eight modules. Each module comprises three to four chapters. The trainees must successfully complete all eight modules.

  • The unit consists of four chapters regarding a range of topics connected to language teaching. The first chapter is about curriculum design, needs analysis and lesson planning. The second chapter makes reference to a range of topics about classroom management such as the seating arrangements in the classroom, student motivation, dealing with students’ behaviour problems and time management. The third and fourth chapters concern the four skills (reading, listening, writing, speaking) with reference to a series of issues such as their characteristics, learning strategies and activities.

  • This module consists of four chapters. The first one aims to make a brief review of the teaching approaches and methods developed and used over the years for the teaching of foreign languages. Within this framework, we examine the position of grammar, vocabulary and pronunciation within each of the methods examined and the techniques promoted by each method for the effective development of those language components. At the end of chapter one, a typology of teaching activities is presented and this is adopted throughout the module. The main objective of the first chapter is to provide trainees with a good theoretical background in the language teaching methodology so as to make them aware of the teaching choices available, their advantages and disadvantages as well as of their effectiveness in the teaching / learning procedure. The second, third and fourth chapters emphasize on the teaching of grammar, vocabulary and pronunciation, respectively. Each of those chapters addresses a number of questions with regard to the teaching of those language components and presents teaching activities that combine a variety of techniques and follow the typology presented in the first chapter.

  • Η ενότητα αποτελείται από 3 κεφάλαια στα οποία παρουσιάζονται ο τρόπος εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας σε μικρή ηλικία καθώς και η διδακτική προσέγγιση που πρέπει να ακολουθηθεί. Πιο συγκεκριμένα, στο κεφάλαιο 1 αναπτύσσεται το θεωρητικό υπόβαθρο εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας που οδηγεί στην καταγραφή των ιδιαίτερων μαθησιακών χαρακτηριστικών των μικρών μαθητών και στη συνέχεια παρουσιάζεται η διδακτική μέθοδος που είναι σκόπιμο να υιοθετηθεί με βάση τον τρόπο που μαθαίνουν οι μικροί μαθητές.

    Στο κεφάλαιο 2 δημιουργείται το απαραίτητο διδακτικό και μαθησιακό πλαίσιο που είναι απαραίτητο για τη διδασκαλία σε μικρούς μαθητές, ώστε η διδακτική προσέγγιση να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μικρών μαθητών, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στην υιοθέτηση συγκεκριμένων πρακτικών όπως είναι τα παραμύθια, τα τραγούδια, τα παιχνίδια, και τα θεατρικά παιχνίδια.

    Στο κεφάλαιο 3 παρουσιάζονται τρόποι αξιολόγησης του διδακτικού εγχειριδίου που υιοθετείται στη διδακτική πρακτική γενικότερα αλλά και ειδικότερα στην τάξη που αποτελείται από μικρές ηλικίες. Επίσης αναπτύσσονται συγκεκριμένα κριτήρια που είναι συνδεμένα με τον τρόπο που μαθαίνουν οι μικροί μαθητές και που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν γίνεται η επιλογή ενός συγκεκριμένου εγχειριδίου και έχουν σχέση με τον ίδιο τον μαθητή, το δάσκαλο, τη μεθοδολογική προσέγγιση αλλά και με το ίδιο το υλικό. Σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα μαθησιακό περιβάλλον πλούσιο σε ερεθίσματα, ώστε να διατηρηθεί αμείωτο το ενδιαφέρον για μάθηση, η δημιουργία διδακτικού υλικού κρίνεται αναγκαία και παρουσιάζονται τρόποι δημιουργίας του.

  • Με την έννοια «αξιολόγηση» νοείται στο χώρο της γλωσσικής εκμάθησης η αξιολόγηση της επάρκειας του χρήστη της γλώσσας. Το πώς θα αξιολογήσουμε δε την επάρκεια αυτή σε σημαντικό βαθμό καθορίζει την οργάνωση του γλωσσικού μαθήματος. Οι τρεις θεμελιώδεις έννοιες που διέπουν, με τη σειρά τους, την κεντρική έννοια της αξιολόγησης είναι: α. η εγκυρότητα, β. η αξιοπιστία και γ. η λειτουργικότητα. Κάθε αξιολόγηση που φιλοδοξούμε να είναι (όσο το δυνατόν) αντικειμενική και ορθή, υπακούει σε αυτές τις βασικές έννοιες και αρχές, ενώ οι τελευταίες καλούνται να αποδειχθούν με μετρήσιμα στοιχεία, όπως οι στατιστικές αναλύσεις, η ανάλυση των εξεταστικών ερωτημάτων, η πιλοτική εφαρμογή των ερωτημάτων κ.ά. μέθοδοι που μπορούν να ποσοτικοποιούν την ποιότητα των συγκεκριμένων αρχών.

  • Στην ενότητα αυτή αρχικά προσφέρεται μία λεπτομερής ανάπτυξη των περιεχομένων της ενότητας με τους βασικούς στόχους και τον τρόπο αξιολόγησης. Στην συνέχεια συζητούνται οι αρχικοί προβληματισμοί των συγγραφέων τόσο για την επιλογή των περιεχομένων όσο και για το σχεδιασμό της ενότητας, τον τρόπο ανάπτυξης του υλικού καθώς και για την υποστήριξη των συμμετεχόντων.

    Καθώς η συγκεκριμένη ενότητα έχει καθαρά πρακτικό χαρακτήρα και με δεδομένο το γεγονός ότι τα σημερινά προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας είναι πολύ περισσότερα από αυτά που μπορούν να αναφερθούν σε ένα ανάλογο πρόγραμμα κατάρτισης, οι αποφάσεις μας είναι απόρροια συζητήσεων με κύριο γνώμονα την πρακτικότητα και άμεση χρήση του υλικού που επιλέξαμε, την προσβασιμότητα του λογισμικού από όλους τους συμμετέχοντες, την φιλικότητα του λογισμικού για τον μέσο χρήστη, αλλά και την παρούσα κατάσταση στην διδασκαλία της δεύτερης γλώσσας.

    Το πρώτο κεφάλαιο αφιερώνεται στη δημιουργία υποστηρικτικού υλικού με απλά προγράμματα (π.χ. κειμενογράφους), blogs, wikis, στη ένταξη και χρήση έτοιμου ηλεκτρονικού υλικού από το διαδίκτυο αλλά και στη χρήση σωμάτων κειμένων. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται αναφορά σε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα γλωσσικής αξιολόγησης που ‘δέχεται’ υλικό από τους δάσκαλους/χρήστες και μπορεί να χρησιμεύσει ως εργαλείο ηλεκτρονικής αξιολόγησης. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο συζητούνται οι δυνατότητες που προσφέρονται σήμερα για ζωντανή και άμεση χρήση της γλώσσας μέσω των σύγχρονων μηχανών συνομιλίας που προσφέρονται στο διαδίκτυο, προτείνοντας τρόπους αξιοποίησής τους στη διδασκαλία. Παράλληλα, αναπτύσσεται η έννοια της μάθησης σε κοινότητα, στις κοινότητες μάθησης και στις κοινότητες πρακτικής.

  • Η Ενότητα αυτή αποτελείται από 3 κεφάλαια. Εδώ θα μυηθείτε στο φαινόμενο «γλώσσα» ως σύνθετο κοινωνικοπολιτισμικό φαινόμενο που μας καλεί να ανακαλύψουμε τα «μυστικά» της: έχετε ήδη ανακαλύψει, στη μέχρι τώρα επαφή και ενασχόληση σας με την ελληνική, τα μυστικά εκείνα που κάνουν τους φθόγγους μορφήματα, τα μορφήματα λέξεις, τις λέξεις προτάσεις. Εδώ θα έρθετε σε επαφή ακόμη περισσότερο με τα υπονοήματα, τις συνδηλώσεις, τις συμβολικές σημασίες της ίδιας της γλώσσας αλλά και του λόγου για τη γλώσσα.

    Συγκεκριμένα στα τρία κεφάλαια που απαρτίζουν την ενότητα

    • 1. α) θα εμβαθύνετε σε ιδιαίτερα ζητήματα της νεοελληνικής γραμματικής (σειρά των όρων της πρότασης, εγκλίσεις), και β) θα διδαχθείτε στοιχεία από την ιστορία της ελληνικής γλώσσας και της σύγχρονης κοινωνιογλωσσικής της κατάστασης,
    • 2. θα εξοικειωθείτε με ορισμένα κειμενικά είδη (ή είδη λόγου) και θα μυηθείτε σε ένα μοντέλο ανάλυσης της γλώσσας που μπορεί να αξιοποιηθεί στη διδασκαλία
    • 3. θα ασχοληθείτε με τη λογοτεχνία και τον τρόπο διδασκαλίας της, προσεγγίζοντάς την θεματικά.
  • Καλώς ορίσατε στον κόσμο της Διγλωσσίας!

    Στόχος αυτής της ενότητας είναι η συνοπτική και, κατά το δυνατόν, ολοκληρωμένη παρουσίαση των ζητημάτων που αφορούν την ατομική διγλωσσία. Στα κεφάλαια που περιέχονται παρουσιάζουμε το πώς ορίζεται η διγλωσσία και οι διαφορετικοί τύποι της, όπως επίσης ποιες είναι οι επιπτώσεις της διγλωσσίας στη γλωσσική και νοητική ικανότητα του ατόμου. Η σύγκριση αφορά τις ικανότητες του δίγλωσσου σε σχέση με τον μονόγλωσσο ομιλητή.

    Στο πρώτο κεφάλαιο  παρουσιάζουμε σφαιρικά τη διγλωσσία ως φαινόμενο που έχει κατακτήσει  το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού. Για το λόγο αυτό,  συζητάμε καταρχάς πώς ορίζεται η διγλωσσία και ποιους διαφορετικούς  τύπους δίγλωσσων ομιλητών μπορούμε να συναντήσουμε. Στη συνέχεια  αναφερόμαστε στην Υπόθεση της Κρίσιμης Περιόδου για τη γλωσσική ανάπτυξη η οποία θεωρείται ένα  από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της σύγχρονης έρευνας στο χώρο.  Επίσης, συζητάμε για τα περιβάλλοντα και τις τεχνικές που προάγουν  τους διαφορετικούς τύπους διγλωσσίας. Το θέμα που ενδιαφέρει ιδιαίτερα  όσους ασχολούνται με τη διγλωσσία είναι εάν και σε ποια σημεία  διαφέρει ένας δίγλωσσος από έναν μονόγλωσσο ομιλητή. Έτσι, στην τελική  υποενότητα του κεφαλαίου αναλύουμε τις υποθέσεις που έχουν διατυπωθεί  για την οργάνωση του λεξιλογίου και της γραμματικής σε  ένα δίγλωσσο εγκέφαλο.

    Στο δεύτερο κεφάλαιο αναφερόμαστε στη συνύπαρξη δύο γλωσσών στο ίδιο άτομο και πώς αυτή επηρεάζει τις γνωστικές ικανότητες και τη συμπεριφορά. Αναφερόμαστε σε έρευνες που αποδεικνύουν ότι η διγλωσσία ενισχύει την ανάπτυξη μιας κεντρικής και καίριας εγκεφαλικής λειτουργίας η οποία ονομάζεται εκτελεστική λειτουργία ή εκτελεστικός έλεγχος. Αυτή η λειτουργία δεν αφορά μόνο τη γλώσσα αλλά τη σκέψη, την προσοχή και τη μάθηση γενικότερα. Εξάλλου διαφορά στην εκτελεστική λειτουργία δίγλωσσων και μονόγλωσσων ατόμων έχει φανεί σε πειράματα που έγιναν σε ομάδες διαφόρων ηλικιών. Αυτό το πλεονέκτημα διατηρείται στους δίγλωσσους ενήλικες αλλά και προστατεύει τους ηλικιωμένους από την φυσική έκπτωση της λειτουργίας αυτής κατά τη γήρανση.

    Μετά την παράθεση όλων των παραπάνω θεωρητικών ζητημάτων σχετικά με τη διγλωσσία γίνεται μια σύντομη αναφορά στους κυριότερους τύπους δίγλωσσης εκπαίδευσης. Στο τελευταίο (τρίτο) κεφάλαιο της ενότητας συζητάμε τη σχέση που έχουν τα διαφορετικά εκπαιδευτικά πλαίσια στα οποία εντάσσονται τα δίγλωσσα παιδιά. Παρουσιάζουμε τους γλωσσικούς και εκπαιδευτικούς στόχους που υπηρετούν και εξετάζουμε το κατά πόσο ενισχύουν τον γραπτό λόγο και στις δύο γλώσσες. Το ζητούμενο είναι αν η δίγλωσση εκπαίδευση ενισχύει όχι μόνον τον εγγραμματισμό (literacy) αλλά και την ισορροπία των δύο γλωσσών στο άτομο.

  • Στο εισαγωγικό κεφάλαιο διερευνώνται πτυχές της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και οι επιπτώσεις της σε σύγχρονες μορφές εκπαίδευσης. Ειδικότερα, η εστίαση αφορά τη σχέση της διαπολιτισμικότητας με τη γλώσσα (ως γενικό φαινόμενο), τις γλώσσες (τις συγκεκριμένες εκφάνσεις του γενικού φαινομένου) και τις γλωσσικές πρακτικές, ενώ παράλληλα θίγονται και άλλες διαστάσεις, ώστε να αναδειχθεί η συνθετότητα του ζητήματος της “επαφής με τον άλλο”. Εκτός τούτων, επιχειρείται η παρουσίαση των ιστορικών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραμέτρων που οδήγησαν στην ανάπτυξη και εφαρμογή διαφόρων μοντέλων εκπαίδευσης πέραν του μονοπολιτισμικού, ώστε να αναπτυχθεί ένας προβληματισμός γύρω από τις ποικίλες διαστάσεις της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και της γλωσσικής και πολιτισμικής ποικιλομορφίας και να αναζητηθούν τρόποι αξιοποίησής τους στη διδασκαλία.

    Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται θέματα διγλωσσίας μαθητών στο σχολείο και γίνονται αναφορές σε συγκεκριμένες εφαρμογές που προάγουν την διαπολιτισμική επικοινωνία στη σχολική τάξη. Συγκεκριμένα, στο πρώτο υποκεφάλαιο επιχειρείται να αναδειχτεί η ανάγκη για «διαπολιτισμική» προσέγγιση στη διδασκαλία και η σύνδεση του διγλωσσικού και διπολιτισμικού κεφαλαίου των μαθητών με την εκπαιδευτική πράξη. Στο δεύτερο υποκεφάλαιο αποσαφηνίζονται βασικές έννοιες που έχουν να κάνουν με τη διγλωσσία ως κοινωνιογλωσσικό φαινόμενο και παρουσιάζονται έρευνες για τη γνωστική και γλωσσική ανάπτυξη δίγλωσσων ατόμων. Τέλος, στο τρίτο υποκεφάλαιο παρουσιάζονται εκπαιδευτικές προτάσεις, τις οποίες μπορεί να πραγματοποιήσει ο δάσκαλος, προκειμένου να επιτευχθεί μια εποικοδομητική συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών και γλωσσών των μαθητών στην τάξη: δίγλωσσα βιβλία, κείμενα ταύτισης, project με διαπολιτισμικό περιεχόμενο.

    Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται σε θεωρητικά ζητήματα και διδακτικές εφαρμογές που αφορούν τη διδασκαλία σε ένα πολύγλωσσο και πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Ειδικότερα: Στο πρώτο υποκεφάλαιο αναλύεται η διάκριση ανάμεσα στις βασικές διαπροσωπικές επικοινωνιακές δεξιότητες και στις γνωστικές ακαδημαϊκές γλωσσικές δεξιότητες, με βάση την οποία κατανοούνται οι δυσκολίες των μαθητών στην εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Στο δεύτερο υποκεφάλαιο παρουσιάζονται τα σημαντικότερα μοντέλα διδασκαλίας για την ανάπτυξη ακαδημαϊκών δεξιοτήτων με αντίστοιχες διδακτικές εφαρμογές, ενώ για την καλλιέργεια προσωπικής σχέσης με τη δεύτερη/ξένη γλώσσα και την ενίσχυση της αυτοέκφρασης των μαθητών προτείνονται δραστηριότητες δημιουργικής γραφής. Τέλος, στο τρίτο υποκεφάλαιο, παρουσιάζονται ενδεικτικά παραδείγματα των δυσκολιών που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι εκπαιδευτικοί σε μία πολυπολιτισμική τάξη, λόγω πολιτισμικών διαφορών και προτείνονται τρόποι διαπολιτισμικής προσέγγισης και υπέρβασης των δυσκολιών αυτών με ανάδειξη κατά τη διδασκαλία εκείνων των στοιχείων που ενώνουν και όχι αυτών που διαχωρίζουν τους μαθητές.